۶۰*۴۶۸: top
۶۰*۴۶۸: top
۶۰*۴۶۸: top

شیوه آذری (ایلخانیان و تیموریان) از اول قرن هفتم تا اول قرن دهم.

معماری سبک آذری سومین سبک معماری سنتی ایران پس از اسلام می‌باشد که خود به دو دوره تقسیم می‌شود. دوره حکومت ایلخانان و دوره حکومت تیموریان.

سبک آذری سومین مکتب معماری سنتی ایران پس از اسلام می باشد. شروع این سبک مصادف است با استقرار هلاکوخان در مراغه و با روی کار آمدن صفویان نیز پایان می گیرد.

این سبک از لحاظ تاریخی و معماری به دو دوره تقسیم می شود.

دوره اول حکومت ایلخانان به پایتختی مراغه است که از اواسط قرن هفتم هجری قمری شروع شده و تا دهه آخر قرن هشتم و یورش تیمور به ایران ادامه می یابد. پس از استقرار هولاکو در مراغه (۶۵۷ق/۱۲۵۹م) معماری ایران جان تازه‎ای گرفت و این سبک در پی دگرگونیهایی که بر اثر اوضاع سیاسی، اجتماعی و اقتصادیِ حاکم بر جامعه، در سبک رازی (معماری دورۀ سلجوقی) پدید آمد، از مراغه آغاز شد و با نام سبک مغولی راه تبریز و سلطانیه را پیموده و به سراسر ایران و خارج ایران نفوذ کرد و روز به روز آراسته‎تر شد تا در اوج درخشش خود شاهکارهای روزگار فرزندان تیمور و به ویژه شاهرخ (۸۰۷-۸۵۰ق/۱۴۰۴-۱۴۴۶م) را پدید آورد.

گنبد سلطانیه
گنبد سلطانیه

دوره دوم شامل حکومت تیموریان و به پایتختی سمرقند است. تیمور به هنرمندان علاقه زیادی داشت و در یورش های خود به ایران هنرمندان و صنعتگران را جمع کرده و روانی سمرقند می ساخت اما عصر شکوفایی معماری  در دوره تیموری به زمان پسرش شاهرخ برمی گردد که معماران به ساخت ساختمان های بزرگی در خراسان بزرگ گماشته شدند.

مسجد گوهرشاد
مسجد گوهرشاد

از ویژگی‌های این سبک در دوره ایلخانی می‌توان به بهره گیری از هندسه در طراحی معماری، توجه به تناسبات عمودی بنا، گوناگونی طرح‌ها و ساختن بنا با ابعاد بزرگ نام برد مانند گنبد سلطانیه و مسجد علیشاه تبریز. در این دوره تهرنگ غالب مساجد و مدارس چهار ایوانی با میانسرا می‌باشد. ایوان ها در زمان ایلخانان نسبت به دوره قبل باریک تر و مرتفع تر ساخته می شد و برای مرتفع نشان دادن بنا، در گنبدها شیارهایی عمودی ایجاد می کردند.
تزئینات رایج در دوره ایلخانی استفاده از گچبری، کاشی زرین فام وکاشی نقش برجسته نام برد.

بناهای به جا مانده از دوره ایلخانی عبارتند از:
بطور کلی ویژگی‌های سبک آذری را می‌توان اینگونه برشمرد:
۱- استفاده از چفد کلیل آذری در طاق
۲- استفاده از چفد پنج و هفت، چمانه، شبدری
۳- گنبد سازی به صورت دوپوسته گسسته و دو پوسته پیوسته
۴- کاشی کاری، گره سازی درهم، گچبری و مقرنس کاری

از جمله آثار این دوره می توان به موارد زیر اشاره کرد:

شاه‎چراغ (شیراز)، امامزاده یحیی (ورامین٩، میل ‎رادکان (۸۸ کیلومتیر مشهد)، پیر بکران (لنجانِ اصفهان)، غازانیه (تبریز)، رَبع رشیدی (تبریز)، جامع نطنز، آرامگاه شیخ عبدالصمد اصفهانی (نطنز)، آرامگاه محمد الجایتو (سلطانیه)، جامع علیشاه (تبریز)، هارونیه (طوس)، مسجدجامع ورامین، شبستان مقبرۀ امام‎رضا(ع)، مقبرۀ حمداللّه مستوفی (قزوین)، مسجدجامع سمنان، سردر مسجدجامع اصفهان (صص ۱۰۵-۲۰۴).

ADS_728*90
ADS_728*90
ADS_728*90

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

ADS_728*90
ADS_728*90
ADS_728*90